Wanneer authenticiteit een bedreiging is en de onderdrukking van jezelf de oplossing voor veiligheid is, hebben we het over zelfverlating

Hoe een kind zijn eigen gijzelaar wordt tot ver in volwassenheid leg ik hier graag uit; We noemen dit de FAWN reactie, eentje die thuis hoort in de overlevingsstand. Fawn betekent reekalf: een klein dier dat zich weerloos overgeeft aan de huidige situatie. Het gaat verder dan de Freeze stand die je terugvindt in de polyvagaal theorie.

Aanpassen en scannen

Het gaat om een immense aanpassing: “Als ik word wat de ander van mij verwacht, ben ik veilig” is de trigger. En daarvoor ontwikkelt je systeem hyper alertheid; als je van te voren kunt zien/horen/ruiken/voelen wat er nodig is om veilig te zijn, wordt scannen een 2^e natuur. En Als gevolg moet je elke natuurlijke respons zoals een Nee, pijn, een mening of behoefte overschrijven en onderdrukken, niet af en toe, maar altijd. Op deze manier kun je er voor zorgen dat je niet gestraft wordt en dus kunt overleven. Hierdoor registreert een kind op geen enkele manier meer zijn eigen gevoelens en behoeften en verliest het zijn authenticiteit. Deze Fawn reactie verdwijnt niet als het gevaar voorbij is, sterker nog, het zenuwstelsel blijft deze reactie toepassen omdat het een programma is geworden wat actief blijft in je verdere leven.

Als een, of beide van je ouders het gevaar was, wordt het hele verhaal op latere leeftijd op vrienden of partners geprojecteerd . Om maar veilig te zijn, blijf je scannen naar wat de ander nodig heeft, je blijft je aanpassen. En het schrijnende is, jij bent het die zichzelf, en je behoeften negeert voordat een ander de kans krijgt om ze te verwerpen. Niks onder de aandacht van de ander brengen, want je kunt er op afgerekend worden…..

Programma of karaktertrek?

De originele kind-wond die aan zelfverlating ten grondslag ligt, werd veroorzaakt door een buitenstaander. Jouw volwassen versie behoeft niet eens de invloed van een ander, “het” is gewoon in je aanwezig. En het vreemde is dat je niet eens meer angst voelt, maar dat het onderdrukken van jezelf als een karaktertrek voelt, als wie je nou eenmaal bent (we noemen het vaak empathie of nederigheid) en niks is minder waar. Jouw systeem koos nou eenmaal als kind voor overleving en het gevolg is dat je je nooit echt durft uit te spreken, je mening niet goed durft te geven, ja zegt tegen dingen waar je eigenlijk nee tegen wilt zeggen, akkoord gaat met een slechte behandeling…..je brein heeft het gewoon allemaal genormaliseerd omdat een confrontatie veel gevaarlijker is.

Sociale druk

In de wereld om ons heen zie ik steeds meer zelfverlating door sociale druk. Uitingen op sociale media bewijzen dat er van een open mind of recht van meningsuiting nog nauwelijks sprake is. Via tv- of radioprogramma’s en vooral reclames en slogans wordt duidelijk gemaakt wat er van mensen verwacht wordt. Zoals een paar jaar geleden een medische interventie vooral voor de ander gedaan moest worden. Had je daar een andere kijk op werd je uitgesloten, aangevallen of voor gek verklaard. De Fawn-stand werd flink getriggerd, een bekende marketing strategie overigens.

Gevolgen zelfverlating

Vaak kom je vast te zitten in een baan, een relatie of in je sociale omgeving die niet gezond is voor je omdat je nooit geleerd hebt om voor jezelf op te komen of grenzen aan te geven of werkelijk te weten wat jouw behoeftes zijn en je keuzes daar op af te stemmen. Je verlaat op automatische piloot eerder jezelf dan die baan, partner of vrienden.

Omdat je zenuwstelsel in deze Fawn-stand geactiveerd is, is er nauwelijks tot geen sprake van ontspanning. Je kunt je continu vermoeid of gespannen voelen. Er zijn nog een meer fysieke kenmerken die bij deze stand horen:

Toename van:

• Energieopslag
• Insuline activiteit
• Passiviteit (fysiek)
• Endorfines die de pijngrens verhogen er voor zorgen dat je meer gevoelloos wordt

Door de aanmaak van meer endorfine merk je veel minder fysieke pijn op. Ook emotioneel wordt je gevoellozer. Het gevolg is dat je gemakkelijk over je eigen (fysieke) grenzen gaat. Omdat de immuunrespons, dus heling en reparatie, afneemt, ontstaan gemakkelijk chronische aandoeningen. Je vraagt liever geen aandacht voor je klachten, je hebt immers geleerd jouw behoeften ondergeschikt te maken aan veiligheid. De zelfverlating is hier compleet.

Afname van:

• Hartritme
• Bloeddruk
• Lichaamstemperatuur
• Spierspanning
• Gezichtsuitdrukking en oogcontact
• Sociaal gedrag
• Afstemming op de menselijke stem
• Immuunrespons
• Seksuele respons

Ook zijn er emotionele kenmerken:

• Lage eigenwaarde
• Schaamte
• Schuldgevoel
• Innerlijke conflicten/ innerlijke criticus
• Depressie (letterlijk onderdrukking)

En in gedrag:

• Hyperalertheid
• Codependentie (zie blog)
• Traumabonding in relaties

Traumabonding ontstaat uit een menselijke behoefte van hechting. Zeker als je brein allerlei toxische invloeden uit je kindtijd genormaliseerd heeft (en dus een veilige vorm van hechting niet goed kent) kun je in een relatie terechtkomen waar je je zoveel mogelijk lief, empathisch, meegaand en ondergeschikt opstelt en dat liefde noemt. Het Fawn kind-programma is dan actief in een vorm van de-escaleren en kalmeren naar de partner toe waarbij manipulatie en misbruik door die partner alle ruimte krijgt.

Bij Fawning wordt het denkgedeelte uitgeschakeld en bij, of na een nare situatie, kom je niet in een een fase van zelfreflectie of innerlijke afstemming waarbij je weet of voelt dat dingen niet oké zijn, maar juist in een gevoel van schuld of schaamte. Dat onveilige gevoel, de kans om verlaten te worden, zorgt er voor dat je in een vicieuze cirkel terechtkomt en niet uit de relatie kunt stappen.

Van Zelfverlating naar Authenticiteit

Je hoeft Fawning niet af te leren, het blijft een natuurlijke, noodzakelijke respons op een fysieke- of sociale dreiging. Je kunt wel leren om deze reactie te gaan herkennen en te reguleren, én jezelf beter te leren begrijpen; dat het niet een karaktertrek is en vooral ook dat er niks mis is met je.

Je kunt stap voor stap weer in contact komen met je gevoelens en behoeften en van daaruit leren om grenzen aan te geven en jezelf te geven wat je nodig hebt.

Dit kind-programma wat actief is op volwassen leeftijd, onderzoeken, kan heel verhelderend werken. Omdat je brein neuroplastisch is, kun je een nieuw volwassen-programma gaan maken, kijkend naar je eigen behoeften. Langzaam worden wie je in essentie bent kan een beetje spannend zijn, maar uiteindelijk heel bevrijdend werken. Je komt langzaam anders in je vel te zitten en begint meer zelfvertrouwen te krijgen. Hierdoor ga je andere keuzes maken, niet langer meer voor de ander, maar voor jezelf. Door weer meer de regie te nemen over je eigen leven, verandert je uitstraling (energie) naar buiten en daar reageert je omgeving ook anders op. Je kunt bijvoorbeeld vrienden kwijtraken – waarbij je je mag afvragen of dit echte vrienden zijn geweest – of anders in je relatie komen staan of deze verlaten. Dat lijkt in aanvang niet uitnodigend, maar juist verbindingen op basis van Fawning, worden in stand gehouden door de dynamiek van zelfverlating. M.a.w. eenmaal meer je authenticiteit terugvindend, ontstaan er ook meer nieuwe authentieke en veiligere verbindingen met anderen. Maar het allerbelangrijkste blijft de verbinding met jezelf terugvinden.

P.S. Wil je hier meer over weten, neem gerust contact op.

P.S.S. Ken je iemand die dit blog interessant zou vinden, deel het dan gerust