In Brabant en Limburg kennen we allemaal vastenavond. Tot dinsdagavond 24.00 uur mag nog carnaval worden gevierd en is het toegelaten zich als Vastenavondgek te verkleden. In de katholieke traditie is klokslag middernacht carnaval voorbij en begint de veertigdaagse vastentijd tot het paasfeest. Vasten was een gewoonte die voorheen (door katholieken) braaf gebezigd werd, tegenwoordig niet meer.

Nu hoef je geen Carnaval te vieren en je al helemaal niet te beperken tot een bepaalde periode, vasten is namelijk het allerbelangrijkste wat je kunt doen voor je gezondheid. Het is belangrijker dan wat je eet of hoe je beweegt.

We hebben een biochemie ontwikkelt om te voorkomen dat we verhongeren of doodvriezen en zelfs opgegeten worden door een leeuw (door weg te rennen). Overlevingsmechanismen worden ze genoemd. Er bestaan manieren om micro stress op te wekken, zoals vasten, koude therapie en/of bepaalde oefeningen, die min of meer nadoen hoe ons lichaam deze overlevingsmechanismen ontwikkelde en die je positief kunt inzetten.

Wanneer je besluit te gaan vasten, trigger je al die overlevingsgenen, en dat behelst zo’n beetje elk deel van je lichaam, wat er voor zorgt dat je gezondheid verbetert. Als je je realiseert dat zo’n eeuw geleden voeding niet continu beschikbaar was in vergelijking tot het heden waar je de hele dag door kunt eten en snacken, dat zie je het probleem.

De Feestdagen liggen nog niet zo ver achter ons, maar ik weet bijna zeker dat heel veel mensen de hele dag hebben kunnen “grazen”. En hoe voel je je dan? Meestal helemaal niet fijn, laat staan fit. Gezellig? Ja zeker! Maar na alle oliebollen hoor je veel mensen zeggen “In het nieuwe jaar ga ik daar wat aan doen”.

Over vasten, insuline en suiker/glucose

Als we slapen, vasten we sowieso. De meeste mensen hebben soms niet eens honger in de ochtend, maar eten dan uit gewoonte. Zeker als je gewend bent veel koolhydraten (suikers) zoals brood, fruit, sapjes of gezoete voeding tot je te nemen, wordt je alvleesklier veel aan het werk gezet. De Beta cellen in dit orgaan maken insuline aan om vervolgens in de cel het deurtje voor suiker (in het lichaam heet het glucose) open te maken. Zo krijgt elke cel zijn brandstof.

Het kan ook zijn dat je wakker wordt omdat je lichaam om suikers/koolhydraten vraagt. Ik heb er zelf last van gehad, om 6 uur ‘s ochtends uit bed want ik MOEST iets eten, anders voelde ik me wiebelig en slapjes. En overdag kon ik nauwelijks een maaltijd overslaan. Dan schommelt dus continu je bloedsuikerspiegel, krijg je pieken en dalen en heel vaak trek. Veel later begreep ik pas waar ik last van had: Insulineresistentie (beschreven in het voorgaande blog). Je komt dan al heel dicht bij pre-diabetes. Het volgende stadium is diabetes II en steeds meer mensen hebben hier mee te maken. Vroeger heette het “Ouderdomssuiker”, nu ontstaat er al diabetes II bij kinderen. Door vasten zorg je er voor dat je lichaam beter vet kan verbranden omdat er nauwelijks koolhydraten in het systeem binnenkomen. Hierdoor komen er ketonen vrij als brandstof. Je noemt deze manier van eten dan een ketogeen dieet. En ja, hier ga je wel van afvallen, want je lichaam gaat al je opgeslagen vet als brandstof gebruiken.

Hoe kun je nu starten met vasten?

• Allereerst door geen tussendoortjes meer te nemen.
• Ten tweede kun je het ontbijt een beetje uitstellen. Misschien kun je het na een tijdje wel “oprekken” tot lunchtijd. Je kunt wel ongezoete thee of zwarte koffie gebruiken. Of koffie met een lepeltje kokosolie of roomboter, 20 sec. in de blender en je drinkt dan iets wat men bulletproof coffee noemt. Bedenker van de koffievariant is gezondheidsexpert en bio-hacker Dave Asprey. Deze maakte in Tibet kennis met thee dat aangevuld werd met yak-boter. Terug in de Verenigde Staten ontwikkelde hij de bulletproof koffie.
• Je kunt een routine gaan volgen van bijvoorbeeld om 12 uur voor het eerst eten en daarna de 2^e maaltijd om 18 uur en daarna niks meer tot de volgende dag (met uitzondering van water).

Er zijn zelfs mensen die nog maar 1 maaltijd per dag nuttigen ofwel OMAD. Het gaat niet perse om afvallen, maar je kunt je voorstellen dat je in 2 maaltijden en helemaal in 1 maaltijd, nooit dezelfde hoeveelheid calorieën binnen krijgt.

Voordelen OMAD

• Als je naar 1 maaltijd per dag gaat, krijgt je spijsvertering nog meer rust. Het wordt er niet trager van, wat veel mensen denken, want er zijn heel veel processen gaande in de tussentijd. Je ademt, beweegt, denkt, werkt, repareert (inwendig) etc. Zo verminderen je ontstekingen en maak je lichaamseigen antioxidanten aan. We lopen nogal wat schade op door oxidatieve stress. Toxines uit slechte voeding, omgeving, straling etc, ofwel vrije radicalen worden bestreden met antioxidanten.
• Ook de bacteriën in je darmen zullen je dankbaar zijn, ze beschadigen veel minder als je ze niet steeds aan het werk zet. Je darmflora heeft een grote invloed op je immuunsysteem en fantastisch als je dan voldoende gezonde darmbacteriën hebt.
• BDNF, wat staat voor brain-derived neurotrophic factor, is een belangrijke stofje voor het overleven van neuronen(zenuwcellen) en zorgt voor meer neuroplasticiteit. Dat wil zeggen dat je beter kunt onthouden en leren als dat meer wordt aangemaakt. Een tekort aan BDNF wordt in verband gebracht met neurodegeneratieve aandoeningen zoals de ziekte van Alzheimer of-Parkinson.

Verlengd vasten en autofagie

Je kunt ook langer vasten, een hele dag niet eten of zelfs langer. Het is niet verstandig om dit zomaar even te doen maar je eerst hierover goed te (laten) informeren.

Als je tussen de 12-16 uur vast, treedt er autofagie op en dat betekent dat allerlei meuk, oude beschadigde onderdelen uit cellen worden afgebroken, opgeruimd en gerecycled. Je systeem kent eigenlijk 2 standen: Groeien of Repareren. Komt er geen voeding binnen, dus standje “Groeien” staat uit, wordt er gerepareerd en opgeruimd. Na 2 dagen vasten draait dit proces op volle toeren. Kleine energiefabriekjes (mitochondriën) in de cel die beschadigd zijn en gelinkt worden aan bepaalde aandoeningen worden ook opgeruimd en opnieuw aangemaakt. Ga je nog langer vasten, bijvoorbeeld 72 uur, is er zelfs sprake van een positief effect op je stamcellen.

Wil je autofagie nog beter aanzwengelen, beweeg dan nuchter en daarmee bedoel ik niet vrij van alcohol (want dat past totaal niet in een vasten periode), maar bewegen vóór de maaltijd. Na 15-20 min. bewegen is alle glucose wel verbruikt en schakelt je lichaam over op vetverbranding. Je merkt ook dat je het warm krijgt of zelfs gaat transpireren, bijvoorbeeld tijdens het wandelen. Dan rits je je jas open, doet je sjaal af en muts af….een goed teken!

Elektrolyten

Wat zijn dat? Mineralen die elektrisch geladen zijn en signalen door kunnen geven, zoals magnesium, kalium, natrium, calcium etc.. Ons hele systeem functioneert niet zonder, ons hart niet, ons brein niet, onze cellen niet….

Je kunt water drinken als je verlengd vast, liefst met toevoeging van elektrolyten. Deze kun je in pure vorm, dus zonder toevoeging van zoetstoffen of suikers als supplement aanschaffen. Gebruik je deze, zal de lichaamseigen elektriciteit goed blijven functioneren. Sommige mensen krijgen namelijk last van een hoge hartslag, of voelen zich enorm slap. Een theelepel Keltisch zeezout werkt ook. Oplossen in een liter water en gedurende je vastendag met tussenpozen leegdrinken.

Alle voordelen benoemd bij OMAD, treden ook op bij langer dan 18 uur vasten.

Bedenk dat wanneer je 72 uur gaat vasten, je jouw lichaam het beste een beetje kunt trainen. Dus begin met 24 uur en als dat goed gaat, kun je een paar weken later 48 uur vasten en een paar weken later 72 uur.

Ga je dan na het vasten weer eten, laat je lichaam dan rustig wennen en start bijvoorbeeld met wat fruit, een soepje. Daarna neem je wat eieren en weer wat later gestoomde groenten of vis etc.

Nogmaals, ga niet zomaar dagenlang vasten. Start eerst met minder frequent eten en bouw dan langzaam uit naar 16 uur vasten en binnen 8 uur 3 of 2 maaltijden te gebruiken. Zo wen je langzaam aan niet eten en kun je gaan denken aan verlegd vasten.

Ketonen

In het vorige blog beschreef ik het al, je lever gaat ketonen maken uit vet. Dit is een brandstof waar zelfs je hersenen het goed op doen. Sterker nog, mensen die lijden aan epilepsie, varen wel bij een ketogeen dieet waardoor ze geen klachten meer ervaren. Wikipedia noemt ketonen afvalstoffen. Maar het brein kan kiezen uit Glucose als brandstof of ketonen en raar maar waar, je brein geeft de voorkeur aan ketonen. Maar ook dit proces vraagt om goede opbouw/afbouw.

Aanpassen

Je lichaam zal echt wel moeten wennen aan anders en minder vaak eten. Je kunt echt afkickverschijnselen voelen. Hoofdpijn, slapheid, rillerig (laag bloedsuiker), kunnen allemaal tekenen zijn dat je te snel gaat. Misschien drink je te weinig, misschien eet je te weinig vetten (want die verzadigen je veel meer), misschien heb je te weinig elektrolyten in je systeem. Hoe dan ook, doe het allemaal wat langzamer en nogmaals, laat je goed informeren.

Wat kun je het beste eten?

In een volgend blog ga ik je informatie geven over wat je het beste kunt eten als je je bloedsuiker en insuline productie niet wilt laten pieken of insulineresistentie wilt aanpakken. Maar ook hoe je je lichaam zoveel mogelijk ketonen kunt laten maken. Je kunt dit op de manier zoals hierboven beschreven wordt, doen, maar er is ook een 2e manier……wordt vervolgd dus.

P.S. Ken je iemand die dit blog interessant zou vinden, deel het dan gerust!

Thumbnail Image by pikisuperstar on Freepik